Nederland: topspeler in synthetische drugs

Door: Wim van Deijzen

Xtc-pillen. Stop ondermijning. Nu.Nieuwsberichten over grof geweld, drugslabs in woonwijken en milieuvervuiling door afvaldump volgen elkaar snel op. Zeker vanuit het zuiden van het land, waar de situatie ernstig is, klinkt een luide roep om op te treden. De aanpak van drugscriminaliteit staat dan ook hoog op de politieke agenda.

Al in de jaren negentig ontstond er grote internationale druk op Nederland om op te treden tegen de productie van synthetische drugs. Zowel president Clinton van de VS als Chirac van Frankrijk spraken zich hierover uit. Toch had dit topic binnenslands lang geen topprioriteit. De tijden zijn veranderd - en hoe.

In 2018 verscheen het rapport ‘Waar een klein land groot in kan zijn.’ In dit rapport lees ik: “Nederlandse drugscriminelen hebben een toppositie in de internationale wereld van synthetische-drugsproductie.” De verkoopwaarde van in Nederland geproduceerde xtc en amfetamine bedraagt dan zo’n 18,9 miljard euro per jaar.

'Tot 5 miljard euro in de zakken van Nederland drugscriminelen'

Hiervan verdwijnt tot 5 miljard euro in de zakken van Nederland drugscriminelen. Tegelijk verhardt de criminele synthetische-drugswereld steeds verder. Met als gevolg: meer onzekerheden en concurrentie voor de criminelen en meer onderling geweld, gevaar voor burgers en milieuvervuiling door drugsafval.

Te weinig capaciteit, lage pakkans

Volgens het rapport heeft Nederland te weinig capaciteit om drugscriminaliteit op te sporen. Hierdoor is de pakkans laag, vooral voor de topcriminelen die ver van het criminele handwerk staan. Het rapport roept op tot een brede aanpak om drugscriminaliteit tegen te gaan. Deze aanpak zou topprioriteit moeten hebben.

De politiek staat inmiddels op scherp. Burgemeesters, magistraten en politiemensen zien in dat drugscriminaliteit grote ondermijnende gevolgen heeft voor de maatschappij. Minister Grapperhaus van justitie en veiligheid noemt de cijfers in het NOS Radio 1 Journaal beschamend.

'Is ‘meer geld, meer mankracht’ de (enige) oplossing?'

Volgens Grapperhaus wil het kabinet er jaarlijks 1100 agenten bij hebben en trekt 100 miljoen uit voor een 'ondermijningsfonds'. Maar is ‘meer geld, meer mankracht’ de (enige) oplossing? Is het niet (ook) een kwestie van slimmer werken, van méér doen met bestaande technologie om criminelen te identificeren?

Sneller van vermoedens naar feiten

De afgelopen jaren ontwikkelde VCS Observation een eigen dataplatform: Inzicht-in-Ondermijning. Data uit o.a. openbare bronnen, camera’s, sensoren en (meldings)apps zijn te verwerken door algoritmes, waardoor vermoedens van ondermijning sneller met feiten te onderbouwen zijn.

'Drugscriminaliteit de prioriteit geven die het verdient'

De combinatie van data, machine learning en KI biedt nog volop mogelijkheden om samen een aanpak te ontwikkelen, waarbij we drugscriminaliteit de prioriteit geven die het ook in de jaren negentig al verdiende. Want zaken als afpersing, intimidatie, mensenhandel en witwassen horen niet in onze samenleving thuis. Toen niet en nu niet.

Bronnen:
Pieter Tops, Judith van Valkenhoef, Edward van der Torre en Luuk van Spijk. Waar een klein land groot in kan zijn. Nederland en synthetische drugs in de afgelopen 50 jaar. Den Haag, Boom criminologie, 2018.
Nederland aan de top in wereldwijde synthetische-drugsproductie. Financieele Dagblad, 2018.